YAŞLILARDA GÖRÜLEBİLECEK SORUNLAR VE BAKIM HİZMETLERİ - Deneme Sınavı - 11

Yaşla birlikte kan basıncında artma görülmesinin
temel nedenleri arasında;
• Büyük arterlerdeki elastisite kaybı
• Atheroskleroz gibi farklı nedenlerle damar
rijiditesinin artması
• Kalpteki (kollejen lif ) yapısal değişiklikler
• Kalp ileti sistemindeki bozukluklar
• Kalbin hipertrofisi
• Kanın yoğunluğu sayılabilir.

Optimal <120

Hipertansiyon risk faktörleri arasında;
• yaşın ilerlemesi,
• sigara kullanma,
• menapoza girme,
• kalp damar hastalıkları gibi kronik hastalık
varlığı,
• hipertansiyona neden olan ilaç kullanımları,
• yağdan ve tuzdan zengin diyetle beslenme
• ailede hipertansiyon tanısı varlığı yer almaktadır.

Hipertansiyon belirtileri arasında;
• genellikle başın arka bölgesinde gelişen baş
ağrısı
• burun kanaması
• kulak çınlaması
• baş dönmesi
• çarpıntı
• bayılma yer almaktadır

• Düzenli fiziksel aktivite yapma
• Sigaradan uzak durma
• Alkol tüketimini azaltma
• Stresle baş etme
• İdeal kiloda olma
• DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension)
diyeti uygulamadır, bunlar;
• Tuz tüketimini azaltma
• Sebze ve meyve tüketimini arttırma
• Herhangi bir sakıncası yoksa potasyumdan
zengin beslenme
• Herhangi bir sakıncası yoksa kalsiyumdan
zengin beslenme
• Balık tüketimini arttırma
• Diyette lifi arttırmadır.

Yaşlıda bu kadar yüksek oranda hipertansiyon
gelişme nedenleri arasında;
• sodyum duyarlılığının artması,
• damar duvarında sertleşme oranının artması,
• damar tabakalarının fonksiyon yeteneğinin
azalması,
• kanın daha yoğun hale gelmesi,
• dolaşımın bozulması,
• kalpteki yapısal değişiklikler gibi nedenler
yer almaktadır

Hipertansif yaşlı bireyde daha çok ev ve bakımevi
gibi ortamlarda dikkat edilmesi gereken bakım
ilkeleri aşağıda belirtilmiştir.
• Düzenli aralıklarla (sağlık profesyoneli tarafından
belirtilen sıklıkta) yaşlı bireyin kan
basıncı izlemi uygun tekniklerle yapılmalı
ve kaydedilmelidir.
• Düzenli aralıklarla (sağlık profesyoneli tarafından
belirtilen sıklıkta) yaşlı bireyin sağlık
kuruluşuna başvurması ve sağlık kontrollerini
(göz, böbrek vb muayeneleri) hipertansiyon
açısından yaptırması sağlanmalıdır.
• Yaşlı bireyde ev izlemlerinde kan basıncı
değerlerinin 140 mm Hg ve 80 mm Hg ve
üzerinde olduğunda sağlık profesyonellerine
bildirilmelidir.
• Yalnız yaşayan yaşlıların anti hipertansif
ilaçlarını doktor tarafından önerildiği şekilde
ve dozda kullanması sağlanmalıdır.
• Antihipertansif ilaç kullanan bireyin ilaç
yan etkilerine karşı uyanık olunmalıdır.
Hipotansiyon (kan basıncının normal değerin
altına inmesi) gelişme durumunda
göz kararması ve baş dönmesi görülebilir.

Arter kan basıncının evde izlenmesinin nedenleri aşağıda verilmiştir.
a. “Beyaz önlük” hipertansiyonundan ayırt
edilmesi
b. Kan basıncı yükselmelerinde ve sınırda hipertansiyonda
günlük kan basıncı değerlerinin
belirlenmesi
c. Antihipertansif ilaçların etkinliğinin değerlendirilmesi
d. Hastanın tedavi planına uyumunun sağlanması
e. Maliyetin azaltılması

Sistolik kan basıncının 160 mmHg ya da daha fazla olmasına karşın diyastolik kan basıncının 90
mmHg nın altında olması “izole sistolik hipertansiyon” olarak tanımlanır.

Organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; ilacın etkisinin veya etkinliğinin şekli, gücü ve süresini inceleyen bilim dalına "farmakodinami" denir. Oysa, farmakokinetik organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; emilim, dağılım, metabolizma ve atılımının olaylarını inceleyen bilim dalıdır. Organizmaya herhangi bir yoldan alınan ilacın etkisini gösterebilmesi için, bulunduğu yerden absorbe olmasına ise emilim denir. Emilime uğrayan ilacın kan ya da lenf dolaşımına karışarak hedef organdaki reseptörüne ulaşmasına dağılım adını alır. İlaçların organizmadan başta böbrekler olmak üzere idrar, feçes, tükrük
vb. şeklinde elimine olmalarına ise atılım denir. 

Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.

"Farmakokinetik", organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; emilim, dağılım, metabolizma ve atılımının olaylarını inceleyen bilim dalıdır. Oysa organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; ilacın etkisinin veya etkinliğinin şekli, gücü ve süresini inceleyen bilim dalına "farmakodinami" denir. Organizmaya herhangi bir yoldan alınan ilacın etkisini gösterebilmesi için, bulunduğu yerden absorbe olmasına ise emilim denir. Emilime uğrayan ilacın kan ya da lenf dolaşımına karışarak hedef organdaki reseptörüne ulaşmasına dağılım adını alır. Biyotransformasyon adı verilen ilaç metabolizmasının büyük oranda karaciğerde aktif ya da inaktif metabolit türevlerine dönüşmesine ise metabolizma denir.

Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.

Dört ya da fazla sayıda ilacın birlikte kullanılması polifarmasi şeklinde ifade edilir. Organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; ilacın etkisinin veya etkinliğinin şekli, gücü ve süresini inceleyen bilim dalına farmakodinami denir. Organizmaya herhangi bir yoldan alınan ilacın etkisini gösterebilmesi için, bulunduğu yerden absorbe olması emilim; emilime uğrayan ilacın kan ya da lenf dolaşımına karışarak hedef organdaki reseptörüne ulaşması ise dağılım adını alır. İlaçların organizmadan başta böbrekler olmak üzere idrar, feçes, tükrük vb. şeklinde elimine olmalarına ise atılım denir.

Bireyin sağlıkla ilgili bilgileri okuyabilme, anlayabilme ve davranışa dökebilme yeteneğine işlevsel sağlık okuryazarlığı denir. Oysa organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; ilacın etkisinin veya etkinliğinin şekli, gücü ve süresini inceleyen bilim dalına farmakodinami denir. Organizmaya herhangi bir yoldan alınan ilacın etkisini gösterebilmesi için, bulunduğu yerden absorbe olmasına ise emilim denir. Emilime uğrayan ilacın kan ya da lenf dolaşımına karışarak hedef organdaki reseptörüne ulaşmasına dağılım adını alır. İlaçların organizmadan başta böbrekler olmak üzere idrar, feçes, tükrük vb. şeklinde elimine olmalarına ise atılım denir. 

Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.

B, C, D ve E şıklarında verilen ifadeler de etkili olmakla beraber, hastanın ilaç uyumunu olumsuz etkileyen en önemli faktör unutkanlıktır.

Bu sebeple, doğru cevap B şıkkıdır.

Yaşlanma ile birlikte gastrointestinal sistemde değişiklikler görülmektedir. Ağız ve diş yapısında değişiklikler, diş sayısında azalma, tükrük salgısında değişiklikler, gerek nörolojik gerekse gastrolojik hastalıklara bağlı yutmada değişiklikler, metabolizmanın ve peristaltik hareketlerin yavaşlaması, sindirim enzim ve salgılarının azalması, mide hareketlerinde değişiklikler, mide boşalma hızında azalma, mide kan akımında azalma, mide barsak motilitesinde azalma, doku perfüzyonunda azalma, yağ dokusunda artma, vilüslerin yapısındaki değişiklikler
bunlar arasında sayılabilir. Bu değişikliklere bağlı olarak oral alınan ilaçların farmakokinetiği etkilenebilmektedir.

Buna rağmen IV. maddede verilen denge problemlerinin ortaya çıkması ile ilgili ifade, yaşlanma ile birlikte gastrointestinal sistemde görülen değişiklikler arasında gösterilemez.

Dolayısıyla, doğru cevap E şıkkıdır.

Hasta tarafından ilacın reçete edildiği dozda ve düzende alınması ilaç uyumu şeklinde ifade edilir. Oysa, polifarmasi çoklu ilaç kullanımı anlamına gelmektedir. Organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; ilacın etkisinin veya etkinliğinin şekli, gücü ve süresini inceleyen bilim dalına  da farmakodinami denir. Farmakokinetik ise, organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; emilim, dağılım, metabolizma ve atılımının olaylarını inceleyen bilim dalıdır. Emilime uğrayan ilacın kan ya da lenf dolaşımına karışarak hedef organdaki reseptörüne ulaşması da dağılım adını alır.

Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.

Yaşlıların düzenli ilaç saatlerine adapte olmalarını zorlaştıran çeşitli faktörler vardır. Bu faktörler aşağıdaki gibidir: 

Birey ile ilgili faktörler: Sosyodemografik (yaş,cinsiyet vb.) durum, eşlik eden farklı hastalıklar, kognitif yetenek, sağlık okuryazarlığı, sağlık inançları. 

İlaçlarla ilgili faktörler: İlaç sayısı, yan etkileri, rejimi uygulama yolu.

Diğer faktörler: Hasta sağlık profesyoneli iletişimi, ilaça ulaşım, maliyet, sosyal destek sistemleridir.

I., II. ve III. maddede verilen ifadeler bireysel faktörlerin kapsamına girdiği için, doğru cevap E şıkkıdır.

Son 12 ay içinde istem dışı idrar kaçırmanın olması ya da ayda birden fazla idrar kaçırmanın olması üriner inkontinans şeklinde ifade edilir. Buna karşın, B, C, D ve E şıklarında verilen ifadeler geçiçi üriner inkontinans nedenleri arasında gösterilir. E şıkkında verilen farmakodinami ise, organizmaya alınan bir ilacın belli bir zaman içinde; ilacın etkisinin veya etkinliğinin şekli, gücü ve süresini inceleyen bilim dalının adıdır.

Dolayısıyla, doğru cevap A şıkkıdır.

Üriner inkontinansın belirti ve bulguları aşağıdaki gibidir: 

• Mesanenin yetersiz boşalması
• Tuvalete zamanında ulaşılamaması
• Acil idrar yapma hissi
• Sık idrara çıkma
• Gece idrar kaçırma
• İstemsiz idrar yapma
• Kötü hijyen ya da enfeksiyon belirtilerinin
olması

Oysa IV. maddede verilen ifade üriner inkontinansın risk faktörleri arasında gösterilir. 

Dolayısıyla, doğru cevap C şıkkıdır.

Geçici üriner inkontinans nedenleri aşağıdaki gibidir: 

• Delirium (akut konfüzyonel bozulma-deliryum)
• Infection (idrar yolu enfeksiyonu)
• Atrophic vaginitis (atrofik vajinit-üretrit)
• Pharmaceutical (ilaçlar)
• Psychological (psikolojik nedenler)
• Excess fluids (fazla sıvı atılımı)
• Restricted mobility (hareket kısıtlılığı)
• Stool impaction (gaita tıkacı)

Oysa IV. maddede verilen ifade üriner inkontinansın belirti ve bulguları arasında sayılmaktadır. 

Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.