Öğrenme Yönetim Sistemlerinin Bileşenleri
Öğrenme Yönetim Sistemlerinde yer alan iletişim ve etkileşim bileşenleri nelerdir?
ÖYS’de yer alan iletişim ve etkileşim bileşenleri, eşzamansız (asenkron) ve eşzamanlı (senkron) araçlar olarak iki kategoride incelenebilir. Eşzamansız iletişim ve etkileşim araçları arasında dahili mesajlaşma, ders duyuruları, ÖYS içi eposta, tartışma forumu, wiki, blog ve dosya paylaşımı gibi araçlar bulunmaktadır. Bu araçlar, kullanıcıların birbirleriyle farklı zamanlarda iletişim ve etkileşim kurmalarına olanak sağlamaktadır. Eşzamanlı iletişim araçları arasında ise sohbet (anlık mesajlaşma), beyaz tahta ve canlı dersler yer almaktadır. Bu araçlar, kullanıcıların birbirleriyle aynı anda iletişime geçmelerini sağlamaktadır.
Anlık mesajlaşmanın dahili mesajlaşmadan farkı nedir?
Anlık mesajlaşma, kullanıcıların eşzamanlı olarak birbirlerine mesaj gönderdikleri iletişim ve etkileşim aracıdır. Bu işlev dahili mesajlaşmadan farklıdır. Dahili mesajlaşma eşzamansız iletişim amacıyla kullanılırken, anlık mesajlaşma eşzamanlı iletişim amacıyla kullanılmaktadır. Bir başka deyişle, dahili mesajlaşma yoluyla gönderilen mesajlar daha sonraki bir zamanda görüntülenebilmekte veya cevaplanabilmekteyken anlık mesajlaşma yoluyla gönderilen mesaj anında görüntülenebilmekte ve cevaplanabilmektedir. Anlık mesajlaşma hem birebir karşılıklı iki kullanıcı arasındaki mesajlaşmaya hem de birden fazla kullanıcının katılabileceği sohbet odaları yoluyla çoklu mesajlaşmaya olanak tanımaktadır. Oluşturulan sohbet odaları
anlık tartışmalar yapılmasını sağlamaktadır. Çoklu anlık mesajlaşmanın gerçekleştiği sohbet odalarında öğretim elemanı moderatörlük yapabilir ve
dilerse belirli öğrenenlerin sohbet odasına katılmalarını sağlayabilir. Anlık mesajlaşma işlevi, öğrenenlerin ve öğretim elemanının yapılandırılmış
bir şekilde birbirlerine sorular yöneltmelerine ve cevaplar vermelerine olanak tanımaktadır. ÖYS bünyesinde gerçekleştirilen anlık mesajlaşmalar, sohbet odaları da dahil olmak üzere, sistem tarafından kayıt altına alınmaktadır. Dolayısıyla, derse ilişkin anlaşılmayan noktaların belirlenmesi veya ek ders kaynağı ihtiyacının saptanması gibi amaçlarla bu mesajlaşmalara daha sonradan da erişim sağlanabilmektedir.
Tartışma forumu nedir, bu forumda kimler paylaşımda bulunabilir?
Tartışma forumu öğrenenlerin diğer öğrenenler ve dersin öğretim elemanı ile dersin geneli, dersin belirli bir ünitesi veya ünitenin belirli bir konusuna ilişkin eşzamansız olarak iletişim ve etkileşime girebilecekleri platformlardır. ÖYS’de derse ilişkin yapılandırılmış tartışma forumlarına ek olarak, dersle doğrudan ilişkisi olmayan konularla ilgili yarı-yapılandırılmış veya yapılandırılmamış tartışma forumları da oluşturulabilir. Buna örnek olarak; sinema, kitap veya müzik öğrenci toplulukları veya ekantin gibi ortamlar verilebilir. Tartışma forumları ders bazında, bölüm bazında veya kurum bazında oluşturulabilir. Ders bazında oluşturulan forumları derse kayıtlı tüm öğrenenler ve öğretim elemanları, bölüm bazında oluşturulan tartışma forumlarını ilgili bölüme kayıtlı tüm öğrenenler ve öğretim elemanları ve kurum bazında oluşturulan tartışma forumlarını kurumla ilgili tüm paydaşlar görüntüleyebilir ve paylaşımda bulunabilir.
Öğretim elemanı tartışma forumunda ne gibi düzenlemeler yapabilir?
Öğretim elemanı, öğrenenlerin derse ilişkin belirli bir konuyu tartışmaları için tartışma forumu açabilir ve yine bu tartışma forumu üzerinden geri
bildirim sağlayıp notlandırılabilen etkinlik olarak düzenleyebilir. Öğretim elemanı ayrıca, öğrencilerin tartışma forumları oluşturmalarına izin verebilir veya var olan bir tartışma forumunun moderatörlüğünü yapabilir. Örneğin; öğrenenlerin yazdığı tartışma forumu iletileri öğretim elemanının onayından sonra sistemde yayınlanabilir veya öğrenenlerin gönderdiği ileti değiştirilebilir veya silinebilir. Bu yolla, tartışma forumunda istenmeyen iletilerin
önüne geçilmiş olur. Öğrenenler katıldıkları tartışma forumundaki iletilerin e-postalarına gönderilmesini sağlayabilir veya engelleyebilirler. Bu iletiler
öğrenenlerin e-postalarına günlük bülten olarak toplu gönderilebilir veya üye olunan foruma herhangi bir ileti yazıldığında öğrenenin e-posta adresine anlık bildirim gönderilebilir. Öğrenenler ayrıca tartışma forumuna ait RSS beslemelerine kayıt olarak yazılan iletilere ilişkin bildirim alabilmektedir.
Buna ek olarak, öğrenenlerin tartışma forumlarına katılımına dair analitik verileri istatistiksel olarak alınabilir ve bu istatistikler ölçme-değerlendirme
amacıyla kullanılabilmektedir.
Dosya paylaşımı nedir?
Dosya paylaşımı, öğrenenlerin sisteme kendi dosyalarını yüklemelerine ve diğer öğrenenler ve öğretim elemanıyla bu dosyaları paylaşmalarına olanak tanıyan ÖYS işlevidir. Bu işlevin başlıca kullanım alanı, öğrenenlerin kendi bilgisayarlarında oluşturdukları ödev dosyalarını sisteme yükleyip öğretim elemanlarıyla paylaşmalarıdır. Öte yandan
öğrenenler, ÖYS bünyesinde oluşturdukları kendilerine ait kişisel klasörlerinin içeriklerini diğer öğrenenlerle de paylaşabilmektedir. Bununla birlikte sistem yöneticileri veya dersin öğretim elemanı sisteme yüklenebilecek dosya büyüklüğünü güvenlik ve alan kısıtları gibi nedenlerle sınırlandırmayı tercih edebilmektedir. Mesajlaşma ve tartışma forumlarında yer alan dosya ekleme özelliğinden farklı olarak, dosya paylaşım aracıyla yüklenen dosyalara tüm alanlardan erişim sağlanabilir.
Canlı ders nedir, özellikler nelerdir?
Canlı ders, öğrenenlerin dersin öğretim elemanıyla ve diğer öğrenenlerle çevrimiçi ve eşzamanlı
olarak bir araya geldikleri ve genellikle derse ilişkin haftalık akademik danışmanlık aldıkları iletişim ve
etkileşim bileşenidir. Canlı dersler ÖYS’ye entegre edilmiş bir harici araç yoluyla (örneğin Adobe Connect, BigBlueButton, OpenMeetings veya Collaborate Ultra) verilebilmektedir. Canlı dersler genelde dersin öğretim elemanı tarafından bizzat veya dersin verilmesine yardımcı teknik bir eleman tarafından modere edilmektedir. Canlı ders platformundan öğretim elemanı derse ilişkin sunumunu sesli veya görüntülü (video) konferans yoluyla aktarabilmekte; öğrenenler ise yine mikrofon ve kameralarını kullanarak sesli ve görüntülü olarak katılabilmekte ya da gömülü sohbet aracı yoluyla sorularını yazılı olarak iletebilmektedir. Öğretim
elemanı dersi anlatırken öğrenenler sesli veya görüntülü soru sormak istediklerinde `parmak kaldır` özelliğini kullanarak söz isteyebilmektedir. Öğretim elemanı öğrenenlerin sesli veya görüntülü katılım yapmalarına veya soru sormalarına izin verebilmektedir. Buna ek olarak, öğretim elemanı canlı ders başlamadan veya canlı ders esnasında öğrenenlerin cevaplaması için açık uçlu veya çoktan
seçmeli sorulardan oluşan anket oluşturabilir ve anket sonuçlarını öğrenenlerle paylaşabilir. Öğretim elemanı kendi bilgisayar ekranını öğrenenlerle paylaşarak sunumda yer almayan websitelerini veya
bazı akış şemalarını öğrenenlerin takip etmesini sağlayabilir, belirli öğrenenlerin derse veya sohbet
alanına katılımlarını engelleyebilir ve öğrenenlerin mikrofon veya Web kameralarını kullanıma
kapatabilir. Canlı dersler kayıt altına alınarak katılamayan öğrenenlerin izleyebilmeleri veya katılan öğrenenlerin tekrar izleyebilmeleri için ÖYS’de paylaşılabilmektedir.
Elektronik portfolyo nedir, nerelerde kullanılır?
Elektronik portfolyolar (ePortfolyo) öğrenenlerin derse ilişkin çalışmalarını ve ürünlerini bir araya toplamalarına ve öğretim elemanı veya diğer öğrencilerle paylaşmalarına olanak tanıyan araçlardır. ePortfolyolar öğrenenlerin ödevlerine, çalışmalarına veya projelerine ilişkin örneklerden oluşan bir öğrenme özgeçmişi olarak değerlendirilebilir. ePortfolyo öğrenenlerin gelecekteki derslerde tekrar kullanmak üzere, mezuniyet için gerekli kredilerin tamamlanmasında veya işverenlerin incelemesi amacıyla öğrenenlerin çalışmalarının arşivlenmesini sağlamaktadır. ePortfolyolar, öğretmenlik programları başta olmak üzere pek çok programda kullanılmaktadır.
Bulut tabanlı çevrimiçi işbirliği nedir, nasıl işlemektedir?
Google Drive, Dropbox ve Microsoft OneDrive gibi bulut tabanlı araçlar ÖYS’ye entegre edilerek kullanıcıların söz konusu bulut alanlarına yükledikleri dosyalara ÖYS üzerinden erişim sağlanabilmektedir. Bu yolla ÖYS için çok büyük boyutlu dosyaların sorunsuzca kullanılabilmesi sağlanırken, aynı zamanda birden fazla kullanıcının aynı anda tek bir dosya üzerinde işbirlikli çalışmasına da imkan tanınmaktadır.
Bulut tabanlı araçların ÖYS’ye entegre edilmesi için sistem yöneticisinin gerekli sistem ayarlarını yapılandırması gerekmektedir.
ÖYS bünyesinde kişilere ne tür roller tanımlanabilir?
ÖYS bünyesinde çeşitli içerik ve araçlara erişim, görüntüleme, değiştirme ve silme gibi işlevlerin atandığı roller tanımlanabilmektedir. Bu roller sisteme dair tüm ayarları yapma ve ek hizmetleri yükleme izninin tanımlandığı sistem yöneticisi rolünden, belirli bir dersi veren ve sadece verdiği dersin içerik ve etkinlikleri yönetme iznine sahip öğretim elemanı rolüne ve ders içeriklerini görüntüleme ve etkinliklere katılma izni verilen öğrenen rolüne kadar çeşitlilik göstermektedir. Sistem yöneticileri sistem genelinde gerekli gördükleri
takdirde kendi sistemlerine özgü kullanıcı rolleri oluşturabilirler veya var olan rolün yetkilerini genişletebilir veya daraltabilirler. Ders yetkilendirme araçları ise, belirli roller (öğrenen, öğretim elemanı, ders yardımcısı, vb.) tanımlanmış kullanıcıların belirli ders içerik ve araçlarına erişimlerinin açılması veya kısıtlanmasını sağlamaktadır. Örneğin; dersin öğretim elemanı derse ilişkin etkinlikler ve içerikler oluşturabilirken veya var olan içerik veya etkinlikleri gizleyebilirken, kayıtlı öğrenciye sadece bu içerikleri görüntüleme yetkisi verilmiş olabilir. Sistem yöneticileri ayrıca, kullanıcılara farklı derslerde farklı roller atayabilmektedir. Örneğin; belirli
bir derste öğretim elemanı olan bir kullanıcı başka bir derste öğrenci rolünde olabilir.
Derse kayıt biçimleri nelerdir?
Ders kayıt araçları öğrenenlerin belirli bir çevrimiçi derse kayıtlarının yapıldığı veya silindiği araçlardır. Genelde sistem yöneticileri ve dersin öğretim elemanı öğrenenleri derse kaydetmektedir. Ancak, belirli durumlarda öğrenenler de ilgili derse kayıtlarını kendileri yapabilmektedir. Ders kayıtlarını öğrenenlerin kendilerinin yaptıkları derslere örnek olarak Kitlesel Çevrimiçi Açık Dersler (KAÇD) verilebilir. Örneğin; Anadolu Üniversitesi KAÇD platformu olan AKADEMA üzerinden verilen derslere öğrenenler kendileri kayıt yapmaktadır. Bu kayıt yöntemi kendi kendine kayıt (selfenrolment) olarak adlandırılmaktadır. Bu özellik
sayesinde katılımcılar belirli tarih aralıklarında ve/ veya verilen bir şifre ile derslere kayıt olabilmektedirler. Öğrenen kayıtlarının manuel bir şekilde tek tek yapılmasına ek olarak, sistem yöneticileri ve/ veya dersin öğretim elemanı öğrenci bilgi sistemi üzerinden elde ettikleri öğrenenlerin kayıt oldukları ders bilgileri kullanarak da toplu olarak öğrenen kaydı gerçekleştirebilmektedir.
Ders bünyesinde kullanılabilecek araçlar nelerdir?
Ders bünyesinde kullanılabilecek araçlar arasında; tartışma forumları, bloglar, ders takvimi, sözlük, intihal araçları canlı ders, wiki, eportfolyo, ödev, anket ve sınav araçlarına ek olarak öğrenme çıktıları ve değerlendirme listeleri (rubric) gibi ölçme-değerlendirme araçları yer almaktadır.
Ders araçları nelerdir, açıklayınız?
Ders bazlı tartışma forumları dersin geneli veya belirli bir ünitesine ait belirli bir konuya yönelik öğrenci-öğrenci veya öğrenci-öğretim elemanı etkileşimine olanak tanıyan ortamlardır.
Öte yandan, bloglar ise genel ders bloğu, kişisel bloglar veya grup blogları olmak üzere üç türde ele alınabilir. Genel ders bloğu, öğretim elemanın dersin geneline ait derse kayıtlı bireylerin tamamının katılımına ve yorum yapmasına açılabilen çevrimiçi günlüklerdir. Kişisel bloglar ise öğrenenlerin
kendi ilgi alanlarına göre ÖYS bünyesinde oluşturabildikleri kişisel çevrimiçi günlüklerdir. Kişisel
blogları derse kayıtlı diğer öğrenenler ve öğretim elemanı görüntüleyebilir ve iletilere yorumlar yazabilir. Öte yandan grup blogları, ilgili grup üyelerinin blog girdisi oluşturabildikleri ve grup üyeleri de dahil olmak üzere derse kayıtlı diğer öğrenenlerin ve öğretim elemanının iletilere yorum yapabildikleri çevrimiçi günlüklerdir.
Ders takvimi ise derse ilişkin sınav tarihleri, ödev teslim tarihleri gibi önemli tarihlerin bir takvim üzerinde hatırlatma olarak yer aldığı araçtır. Ayrıca, Google Takvim gibi farklı harici takvim araçları da sisteme entegre edilebilmektedir. Böylece, derse ilişkin farklı platformlarda oluşturulmuş
ve ortaklaşa düzenlenebilen takvimler de sistemde görüntülenebilmektedir.
Sözlük ise öğretim elemanının oluşturduğu veya derse kayıtlı tüm katılımcıların derse özel terim ve kavramları girip tanımlar ekleyebildikleri bir ders aracıdır. Her sözlük girdisi bir terim ve tanımdan oluşur ve terimler tek tek eklenerek veya terimlerin tümünü veya büyük bir kısmını içeren bir dosya
aracılığıyla yüklenerek sözlük güncelleştirilebilir.
İntihal araçları genellikle öğrenenlerin gönderdikleri ödev dosyalarında başka kişilere ait ifade, buluş veya düşüncelerini kaynak göstermeksizin kendisine aitmiş gibi kullanıp kullanmadıklarının tespiti için kullanılan araçlardır. Bu araçlar aynı zamanda öğrenenlerin ödev dosyalarını da karşılaştırarak, öğrenenlerin birbirlerine ait ödevlerden yararlanıp yararlanmadıklarının tespiti için de kullanılabilmektedir.
Anket ise öğrenenlerin herhangi bir konuya ilişkin görüş ve önerilerinin alınabildiği araçlardır.
Bazı durumlarda ÖYS’lerde yer alan anket aracındaki veri alanları istenildiği gibi düzenlenemediğinden Google Forms ya da Survey Monkey gibi harici anket uygulamaları da ÖYS içinden harici araç (LTI) yapılandırması veya doğrudan bağlantı adresi verilmek üzere kullanılabilmektedir.
Bir diğer araç olan ve bazı ÖYS’de bulunan öğrenme çıktıları sayesinde ders, program ve sistem bazında öğrenen yeterlilikleri belirlenip bu yeterliliklerin ders, program ve sistem genelinde hangi etkinliklerle ölçüldüğü yapılandırılabilmektedir. Bu sayede, öğrenen yeterliği somut olarak gözlenebilir bir düzeyde öğrenenler, öğretim elemanları, yöneticiler ve ilgili diğer paydaşlara sunulabilmektedir. Özellikle bağımsız akreditasyon kurumları uzaktan eğitim yöntemiyle verilen ders içeriklerinde öğrenme çıktıları ve bu çıktıların hangi etkinliklerle ölçüldüğüne bakmaktadırlar.
Bir başka araç olan ilerleme durumu, öğrenenlerin bir derste yerine getirmeleri beklenen çevrimiçi
etkinlik ve/veya gözden geçirmeleri beklenen kaynakları ve/veya içerikleri tamamlama oranlarını görsel olarak gösteren zaman yönetimi aracıdır. Tamamlanması veya görüntülenmesi beklenen etkinlikler ve
henüz tamamlanmayan veya görüntülenmeyen etkinlikler farklı renk seçenekleriyle kodlandırılmıştır,
bu yolla öğrenenlerin ders materyallerinde ilerleme durumu görsel olarak kolayca takip edilebilmektedir. Dersin öğretim elemanı hangi etkinliklerin ve ders kaynaklarının ilerleme çubuğunda yer alacağını
belirleyebilmektedir. İlerleme çubuğundaki etkinlik veya kaynak sıralaması tamamlama için verilen
son tarihe göre veya ders izlencesinde yer aldığı sıraya göre yapılabilmektedir. Öğretim elemanının derse kayıtlı tüm öğrencilerin ilerleme durumlarını görüntülemesini sağlayan genel görünüm sayfası
bulunmaktadır. İlerleme çubuğu bloğunun sistem ana sayfasına entegre edilmesiyle öğrenenin kayıtlı olduğu tüm derslerdeki ilerleme durumunu ayrı ayrı görüntüleyebilmek mümkün olmaktadır.
Dersi veren öğretim elemanının ders özelinde alabileceği raporlar nelerdir?
Dersi veren öğretim elemanının da ders özelinde alabileceği bir takım raporlar mevcuttur. Bu raporlar, özellikle derse kayıtlı öğrenenlerin dersteki durumlarının takibinin yapılması için kullanılabilmektedir. Yukarıda söz edilen etkinlik ve ders ilerleme durumu aracının sağladığı raporlara ek olarak, öğretim elemanı veya dersin yardımcı öğretim elemanı derse ilişkin etkinlik raporlarına, derse katılım raporlarına ve genel ders kayıtlarına erişebilmektedir. Ders etkinlik raporları derse ilişkin etkinliklerin, kaynakların ve ilgili blog
veya tartışma forumlarının her birinin kaç kez ve kaç tekil kullanıcı tarafından, en son hangi tarih ve saatte
görüntülendiğini raporlayan sayfadır. Ders katılım raporları ise belirli bir ders etkinliğine kimlerin, (öğrenen, öğretim elemanı veya yönetici) kaç kez katıldığını raporlayan sayfadır. Bu rapor sayfasında katılımcı, etkinlik (tartışma forumu, sınav, ders sayfası vb.) ve eylem türü (görüntüleme veya gönderme) bazında raporlar alınabilmektedir. Bu raporlama işlevi sayesinde belirli bir etkinliği tamamlamayan öğrenenlerin tespiti mümkün olmakla birlikte ilgili öğrenenlere mesaj atılması veya ilgili öğrenene dair not alınması sağlanabilmektedir. Ders bağlamında tutulan genel ders kayıt raporları, sistem kayıtlarında olduğu gibi, çevrimiçi etkinliğin gerçekleştiği tarih ve saat, etkinliği gerçekleştiren kullanıcı, varsa etkinlikten etkilenen kullanıcı, etkinlik bağlamı (site anasayfası, ders, kullanıcı profil sayfası vb.), etkinliğin gerçekleştirildiği bileşen (ödev, takvim, vb.), etkinliğin tanımı ve açıklaması, kaynağı ve kullanıcı IP adresi gibi bilgileri içerebilir. Sistem kayıtlarından farkı sadece ilgili derse ait kayıtların raporlanabilmesidir. Bu raporlara ek olarak, ders özelinden de canlı kayıt raporları alınabilmektedir. Canlı kayıt raporları yukarıda verilen kriterler bazında derse ilişkin anlık kullanım durumlarını göstermektedir.
Ders yedeklemesi nasıl yapılır?
Ders bazında yedekleme alınırken, öncelikli olarak ders genelinde geçerli olacak başlangıç ayarları seçilir. Daha sonraki sayfada ders bünyesindeki etkinlik ve kaynakların her birinden hangilerinin dahil edilip hangilerinin dışarıda bırakılacağının seçilebildiği ‘şema ayarları’ sayfasına geçilebilmektedir. Son olarak, yedekleme dosyasının ismi belirlendikten sonra yedekleme dosyası oluşturulabilmektedir. Ders yedeklemeleri olası sistem çökmeleri nedeniyle veri kaybına karşı önlem olarak alınabilmekle beraber bir dersteki etkinlik veya kaynakların başka bir derse kopyalanabilmesinde veya mevcut bir dersin başka bir ÖYS’ye de aktarılabilmesinde de kullanılabilmektedir.
ÖYS'de yer alan ölçme değerlendirme bileşenleri nelerdir?
Ölçme-değerlendirme bileşenleri, derse kayıtlı öğrencilerin derse ilişkin akademik durumlarının ve ders kapsamında yaptıkları etkinliklerin takip edilmesini ve ölçülmesini sağlamaktadır. ÖYS’de yer alan başlıca değerlendirme bileşenleri arasında sınav oluşturulması ve oluşturulan sınavın öğrencilere açılmasına olanak tanıyan sınav ve değerlendirme araçları, farklı türden sınav sorularının (çoktan seçmeli, açık uçlu, doğru/yanlış, eşleştirme, vb.) hazırlanmasına olanak tanıyan soru üretme araçları ve son olarak birden fazla
sınavda ve tekrar kullanılmak üzere soruların toplandığı soru ve sınav havuzu araçları yer almaktadır. Bir sınavda kullanılan soruların ve varsa soruların seçeneklerinin kullanıcının karşısına rastgele çıkması ve her sayfada bir soru veya tüm soruların tek sayfada gelecek şekilde düzenlenmesi sağlanabilir
Notlandırılmış etkinlikler nelerdir?
Notlandırılmış etkinlikler, öğrenenlerin tamamladıklarında ya da cevapladıklarında belirli bir puan aldıkları ölçme-değerlendirme öğeleridir. Bu öğeler ÖYS bünyesinde bulunan soru oluşturma araçları kullanılarak oluşturulan kısa sınavlardan, öğretim elemanının puanlandırdığı ödevlerden, hem öğretim elemanının hem de diğer öğrenenlerin puanlandırabildiği tartışma forumu iletilerinden veya çalıştay (workshop) etkinliklerinden, öğrenenlerin katkı sağladığı sözlük girdilerinden, etkileşimli ders etkinliğine entegre edilen sorulardan ve HotPotatoes gibi harici araçlar yoluyla oluşturulan ölçme-değerlendirme etkinliklerinden oluşmaktadır.
Çalıştay aracı nedir?
ÖYS bünyesinde kullanılabilecek önemli ölçme değerlendirme araçlarından bir diğeri ise Çalıştay aracıdır (workshop). Çalıştay aracı, ödev aracında olduğu gibi, öğretim elemanının öğrencilere ödev atamasına, öğrenenlerin tamamladıkları ödevleri sisteme ister dahili metin aracı yoluyla, ister dosya eki olarak yüklemelerine olanak tanıyan araçtır. Ancak, çalıştayı ödevden ayıran en önemli özellik ödevi sadece öğretim elemanı değerlendirip puan verebilirken; öğretim elemanının notlandırmasına da olanak tanınmasına rağmen, çalıştayın önceliklinolarak akran değerlendirmesine yönelik olarak tasarlanmış olmasıdır. Her bir öğrenene derse kayıtlı başka bir veya birden fazla öğrenenin çalışması değerlendirilmesi ve puanlandırılması için gönderilir.
Öğrenenler bu akran değerlendirme adımı için de ayrı bir puan almaktadırlar. Çalıştay aracında akran değerlendirilmesi sistematik bir şekilde aşamalar halinde düzenlenmektedir. Çalıştayın birbirine bağlı dört aşaması bulunmaktadır. Birinci aşama olan kurulum aşamasında öğretim elemanı gönderilmesi istenen ödevin talimatlarını, değerlendirme yöntemini ve özellikle akran değerlendirmesi sonucu verilebilecek puanları belirler. Örneğin; bir öğrenenin kendi ödevi için alabileceği en yüksek not (örneğin; 80) ve akran değerlendirmesi için alabileceği en yüksek not (örneğin; 20) belirlenebilmektedir. Dolayısıyla, bir öğrenenin çalıştaydan alacağı toplam not; başka bir öğrenenin kendi ödevine verdiği puan ile akran değerlendirmesi için aldığı puanın toplamından oluşmaktadır. Çalıştay kurulum aşamasında öz değerlendirme (öğrenenlerin kendi çalışmalarını değerlendirip değerlendirmeyecekleri), son teslim ve akran değerlendirme tarihi, eşleştirilecek ders yeterlilikleri gibi diğer genel ayarlar yapılandırılabilmektedir. Ödev yönergeleri ve genel ayarlar belirlendikten sonra, öğretim elemanı akran değerlendirmesi için öğrenenlerin başvuracakları değerlendirme kriterlerini (örneğin, içerik, dilbilgisi, kelime kullanımı, yazım-imla gibi) ve her bir kriter için verilebilecek maksimum puanı belirler. Öğretim elemanı bu aşamada isterse öğrenenlere akran değerlendirmesinin nasıl yapıldığını göstermek için örnek bir ödev yükleyebilir ve bu örneği değerlendirerek belirlenen kriterler bağlamında not verebilir. Öğrenenler akran değerlendirmesi işlemini yapmadan önce bu örnek ödevi kendileri değerlendirir ve bu değerlendirme sonrası öğretim elemanının verdiği örnek değerlendirme notlarıyla kendi verdikleri notları kıyaslayabilirler. Böylece, ideal değerlendirme kriterlerine ne kadar yakın değerlendirme yaptıklarını ölçme fırsatı elde edebilirler. Öğretim elemanı isterse bu örnek ödev değerlendirilmesini öğrenciler için zorunlu yaparak, örnek değerlendirmeden sonra akran değerlendirmesine geçilmesini sağlayabilir. Çalıştayın ikinci aşamasında ise; akran değerlendirme yönergeleri gözden geçirilir ve öğrenenlerin gönderdikleri ödevler akran değerlendirmesi için derse kayıtlı diğer öğrenenlere gönderilir. Akran değerlendirme atamaları elle öğretim elemanı tarafından yapılabilirken, istenirse ödev gönderimleri tamamlandıktan sonra sistem otomatik olarak tesadüfi atama yapması için yapılandırılabilir. Bu süreçte öğrenenler kendilerine atanan diğer öğrenenlere ait ödevler için akran değerlendirmesini belirlenen kriterler
çerçevesinde yaparlar. Üçüncü aşama olan notların değerlendirilmesi aşamasında öğretim elemanı ödevleri kendisi değerlendirerek puanlandırabilir. Bu süreçte öğrenenin ödevine verilen tüm puanlar (diğer öğrenenlerden, kendinden ve öğretim elemanından gelen puanlara ek olarak akran değerlendirmesi işinden alınan puan) değerlendirmeye alınarak ödevin son notu belirlenir. Dördüncü ve son aşama çalıştayın sonlandırıldığı aşamadır. Bu aşamada, çalıştayda verilen puanlar sonlandırılır ve öğrenenlerin aldığı puanlar not defterine sistem tarafından otomatik olarak işlenir.
Harici modül veya eklentiler yoluyla oluşturulan sınav veya etkinlikler nelerdir?
ÖYS bünyesinde dahili olarak gelen ölçme değerlendirme etkinliklerine ek olarak dışarıdan yüklenecek harici modül veya eklentiler yoluyla oluşturulan sınav veya etkinlikler de ölçme-değerlendirme aracı olarak kullanılabilmektedir. Bu harici eklentilere örnek olarak HotPotatoes, TexToys, QuizPort ve H5P gibi harici modüller örnek verilebilir. Ayrıca Articulate Storyline veya Adobe Captivate gibi hızlı içerik geliştirme araçları tarafından oluşturulan ve SCORM ya da TinCan API formatında çıktısı alınabilen etkileşimli içerikler de notlandırılabilmektedir. Bu harici uygulamalar yoluyla oluşturulan etkinliklerden alınan puanlar da not defterine otomatik olarak sistem tarafından aktarılabilmektedir.
SCORM nedir?
2000’li yılların başında, çevrimiçi öğrenme içerikleri standartları oluşturulmadan önce, farklı platformlar ve ÖYS’ler üzerinde çalışabilecek öğrenme içerik paketlerinin hazırlanması zor ve maliyetliydi. Ayrıca, bir ÖYS üzerinde çalışan içeriğin başka bir ÖYS üzerinde çalışıp çalışmayacağından ve içerikten beklenen işlevleri yerine getirip getirmeyeceğinden kesin olarak emin olunamamaktaydı. Bu durum içerik geliştiricilerin ve eğitimcilerin bir sistemde geliştirilmiş dersi farklı bir sisteme aktarmalarında güçlüklere neden olmaktaydı. Bu nedenle, çevrimiçi öğrenme içeriklerinin farklı platformlarda işlev görebilmesini sağlamak amacıyla bu içeriklerin nasıl geliştirileceği ve kullanılacağına ilişkin bir dizi teknik özelliğin belirlenmesine ihtiyaç duyulmuştur. Bu bağlamda, SCORM (Sharable Courseware Object Reference Model - Paylaşılabilir İçerik Nesne Referans Modeli) çevrimiçi öğrenme içeriklerine ilişkin geliştirilen birçok standart ve tanımlamayı tek bir başvuru modeli çatısı altında toplamayı hedeflemeyen bir model olarak geliştirilmiştir. Dolayısıyla, SCORM uyumlu olan bir öğrenme içeriği yine SCORM uyumlu tüm ÖYS platformlarına taşınabilir, bu yeni platformda erişilebilir, çalışabilir veya yeniden kullanılabilir hale gelmişti (İbili vd., 2009).
SCORM modelinin ana iki bileşeni vardır:
1. Paylaşılabilir İçerik Nesnesi (Sharable Content Object): SCORM paketinin farklı araç ve platformlarda yeniden kullanılabilen öğelerini ifade etmektedir. Paketin öğeleri SCORM uyumlu hale getirildiğinde, içeriğin diğer uyumlu platform ve araçlar üzerinde de çalışır olması beklenebilir.
2. Referans Modeli: Bu terim SCORM’un çevrimiçi öğrenme alanındaki tüm uzmanlarca anlaşılabilen ve tutarlı bir biçimde uygulanabilen bir standart olduğunu ifade etmektedir.
2009 yılında geliştirilen SCORM 2004 dördüncü sürümden sonra, SCORM’un sürümlerinde gözlenen sorunları ortadan kaldırmak amacıyla 2013 yılında geliştirilen Tin Can API (Experience API veya xAPI olarak da adlandırılmaktadır) standardı kullanılmaya başlanmıştır. Öğrenenlerin öğrenme yaşantılarını daha kapsamlı bir biçimde takip edebilen Tin Can API, bireyin hem çevrimiçi hem de çevrim dışı çeşitli öğrenme yaşantılarını takip etmeye olanak tanıyan öğrenme içeriklerinin ve öğrenme sistemlerinin birbirleriyle öğrenme yaşantılarına ilişkin iletişim kurmalarını sağlayan yeni öğrenme teknolojileri standardıdır. Öğrenme yaşantıları geleneksel ÖYS bünyesinde yer alan veya bağımsız varlık gösteren Öğrenme Kayıt Deposu (Learning Record Store - LRS) adı verilen depolara kaydedilir. Öğrenme Kayıt Depoları bu kayıtları diğer öğrenme kayıt depolarıyla paylaşabilir ve bu yolla öğrenenin öğrenme yaşantıları çeşitli platformlara öğrenenle birlikte taşınabilir hale gelmektedir).
İçerik oluşturma ve aktarma bileşeni nedir?
ÖYS çatısı altında yer alan içerik oluşturma ve aktarma bileşenleri gömülü metin veya HTML editörü yoluyla ders içeriği üretilmesine; sunum, şekil, fotoğraf, tablo, animasyon, ses veya video gibi çeşitli dosyaların yüklenmesine olanak tanımaktadır. Söz konusu araçlarla üretilen içerik bağlantıları ÖYS bünyesinde ve dışında yer alan web sitelerine veya elektronik kaynaklara bağlantı sağlayabilir.