MİMARLİK TARİHİ

“Modernite projesinin dört boyutu bulunmaktadır:

“Modern mimarlığın tüm ilkelerini bünyesinde toplayan ilk modern mimarlık yapısı ise, 1914 yılında Walter Gropius tarafından tasarlanan Fagus Ayakkabı Fabrikası olarak kabul edilmektedir.”

"Modern mimarlığın başlıca ilkeleri, geçmişle bağları koparması, işlevsellik (fonksiyonalizm), akılcılık (rasyonalizm), objektiflik, evrensellik, hafiflik ve şeffaflık olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda yapılan modern tasarımlar tüm tarihselci üsluplardan uzak, süslemeden arınmış, yalın, işlevsel, ekonomik, yeni
malzeme ve teknolojilerin imkânlarını kullanabilen, kısa sürede, iş kaybı olmadan, basit ve seri olarak üretilebilen ve geniş halk kitlelerine ulaşabilir yapılar olarak ortaya çıkmıştır. Frank Lloyd Wright, Walter Gropius, Mies van der Rohe, Le Corbusier modern mimarlığın öncü mimarlarıdır."

“Modern mimarlık, 1927 sonrasında öncelikle kurum yapılarında Birinci Ulusal Mimarlık üslubunun yerini almaya başlamıştır.”

“Uluslararası üslubu belirleyen düz çatı, serbest planlama, kübik kütle anlayışı, simetriden kaçış, geniş cam yüzeyler ve özellikle yatay şerit pencereler bu yapıların karakteristik özellikleridir (Aslanoğlu, 1979: 40).”

“Clemens Holzmeister’ın başlıca yapıları arasında, Genel Kurmay Başkanlığı (1929-1930), Milli Savunma Bakanlığı (1927-1931), Ankara Orduevi (1929-1933), Cumhurbaşkanlığı Köşkü (1930-1932), Merkez Bankası (1931-1933) (Resim 3.3), Emlak ve Eytam Bankası (1933-1934), İçişleri Bakanlığı binaları (1932-1934) ile bugünkü TBMM Binası (1938-1960) yer almaktadır.”

“Egli’nin mimarlık anlayışı şöyle özetlenebilir:

gerektiğini ilk öğütleyen mimarlardandır (Aslanoğlu, 1979: 58). İsmet Paşa Kız Enstitüsü (Ankara, 1930) (Resim 3.4), Sayıştay (Ankara, 1928-1930), Ticaret Lisesi (Ankara, 1928-1930), Ragıp Devres Villası (1932-1933) başlıca yapılarındandır.”

“Modern Mimarlığın İkinci Evresi (1933-1937 / 38) - Yerli Mimarlar Dönemi

Cumhuriyet’in ilk mimar kuşağı, mimarlık eğitimine Cumhuriyet ile başlayanlar, bu yeni ortam ve etkiler içinde yetişenlerdir. Başlangıçta çok az olan sayıları arttıkça Türkiye mimarlığında söz sahibi olmaya başlamışlardır (Batur, 1984: 1390).”

“Bu dönem, başlangıçtaki dinamizmin ortadan kalktığı, dönemin modern mimarlık anlayışına ait belirgin

özelliklerin terk edilmeye başlandığı dönemdir. Genel özellikler:

Sözü edilen bu mimari özellikler, modern mimarlıktan yeni bir ulusal mimarlık dönemine geçişin de habercileridir.”

“II. Ulusal mimarlık Dönemi boyunca başlıca üç yaklaşım öne çıkmaktadır. Üçüncü yaklaşım popülist yaklaşımdır, ulusallığı bölgesel-folklorik öğelerle rasyonalist ilkelerin ve biçimlerin bileşiminde arayan eğilimdir. Dönemin halkçı eğilimleriyle ilişkisi kurulabilecek bu yaklaşım, İstanbul’un konak veya köşkleri yerine, ilhamını Anadolu kentlerinin mimarlık birikiminden almıştır. Bölgesel şemalara, anonim ve kırsal biçimlere eğilimli bu yaklaşım ile özellikle tek konut tasarımında nitelikli örnekler verilmiştir (Batur, 1984: 1398). Emin Onat’ın en iyi uygulamalarını gerçekleştirdiği bu yaklaşımın örnekleri arasında Moda’da kendi evi (1944) ile Kavaklıdere’deki Cenap And Evi belirtilebilir (Batur, 1984: 1399). Paul Bonatz’ın tasarladığı Ankara’daki Saraçoğlu Mahallesi de popülist yaklaşımın önemli örnekleri arasındadır.”

1990 sonrası Post-modern dönemi diye bir dönem yoktur. Keza 1980 sonrası Post-modern dönemi mimarlık dönemleri arasında yer almaktadır.

Ulus devlet olarak örgütlenmiş toplumun demokrasi içinde temsil edilmemesi, modernite projesinin dört boyutu arasında yer almaz.

"Modernizm” terimi, bir kültürel ve sanatsal akımı ifade etmektedir" ifadesi modernizmle ilgili olarak doğru bir ifadedir.

Cumhuriyet dönemindeki ilk önemli modern yapı Sağlık Bakanlığı binasıdır. 

Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması, ülkemizde yabancı mimarların davet edilerek modern mimarlığın başlamasına sebep  olan olaylardan birisidir.

Modern yaklaşım  II. Ulusal mimarlık dönemi boyunca devam eden yaklaşımlar arasında yer almamaktadır.

Yabancı mimarların Türkiye’de iş yapmalarına karşı çıkma eylemleri, ülkemizde yeni bir ulusal mimarlık anlayışı oluşmasının ortamını hazırlayan gelişmeler arasında yer alır.

Bilinçlenmeme, ülkemizde yerli mimarlar arasında modern mimarlık tutumunun yayılma sebepleri arasında yer almamaktadır.

Dolmabahçe Sarayı, Holzmeister'in ülkemizdeki yapıtları arasında yer almamaktadır.

Ölçek ve oranlarda değişmeme özelliği, Modern Mimarlığın Üçüncü Evresi (1937-1939) döneminin genel özellikleri arasında yer almaz.