İNFAZ HUKUKU - Deneme Sınavı - 15

Nitekim diğer dört şıkta yer alanlar bir hükmün verilmiş olduğunu anlatırken doğru cevap şıkkında yer alan, bir hüküm örneği için bir gerekliliği bildirir, bkz; İnfaz Hukuku-2, s. 29

Ceza infaz kurumuna alınan hükümlülerin; • adı ve soyadı, • işledikleri suç, • cezalarının türü ve süresi, • mahkûmiyet ilamının tarih ve numarası ve • infaza başlandığı gün “hükümlü defteri”ne kayıt olunur.

İNFAZ KURUMUNA KABUL

Kuruma Alınma ve Kayıt İşlemleri

Haklarında kesinleşmiş hapis cezasını içeren mahkûmiyet ve ödenmeyen adli para cezalarının hapse çevrilmesine ilişkin karar bulunanlar, Cumhuriyet Başsavcılığının yazılı emriyle ceza infaz kurumuna gönderilir. Üstleri ve eşyaları arandıktan sonra kabul odalarına konulur ve hekim muayenesinden sonra kuruma yerleştirme işlemleri yapılır (CGTİHK m.21/1).

Öte yandan bu şekilde kuruma alınan hükümlünün parmak ve avuç içi izleri alınır, fotoğrafları çekilir; kan grupları, vücutlarının dış özellikleri ve ölçüleri belirlenir. Yasada bunun amacı “tanıya yönelik olduğu” şeklinde ifade edilmektedir (m.21/3). Ancak tanı yanında “fizik kimliğin tespiti”başlığını taşıyan CMK m.81 hükmü de göz önünde tutulduğunda bundaki amacın hükümlülere ait söz konusu bilgilerin depolanması olduğu da söylenebilir.

Hükümlüler, durumlarına uygun kurumlara ayrılması, diğer bir deyişle gruplandırılması amacıyla gözleme (müşahedeye) tabi tutulurlar. Böylece hükümlü hakkındaki infaz rejimi de belirlenmiş olur. Söz konusu gözlem, gözlem ve sınıflandırma merkezlerince yapılır (CGTİHK m.13/1). Gözlem, bir kimsenin durumunun her yönüyle ve dikkatle araştırılması faaliyeti olarak tanımlanabilir. Aşağıda da görüleceği üzere gözlem esas itibarıyla bireyselleştirmenin bir gereği ve koşuludur.

Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması şu esaslara göre yapılır (CGTİHK m.23/1 a):
• Hükümlülerin kişisel özellikleri,
• bedensel, akli ve sağlık durumları,
• suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri,
• ahlaki eğilimleri,
• suça bakış açıları,
• hükümlülük süreleri ve
• suç türleri

Gözleme tabi tutulmayacak hükümlüleri üç grupta toplamak mümkündür (CGTİHK m.23/1-3): • Hükümlü; kişiliğine, sair hâllerine, suçun işlenmesindeki özelliklere göre gerekti- ğinde gözleme tabi tutulmayabilir. • Kısa süreli hapis cezalarına mahkûm olanlar gözleme tabi tutulmazlar.

Hukukumuzda hükümlüler şu gruplara ayrılır (CGTİHK m.24/1): 1. İlk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadî suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler, 2. Akli ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tabi tutulması gerekenler, 3. Tehlike hâli taşıyanlar, 4. Terör suçluları, 5. Suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular. Hükümlüler ayrıca; • yaşları, • hükümlülük süreleri ve • suç türleri itibarıyla de gruplandırılır (CGTİHK m.24/2).

Cezaevlerinde geçerli olan alt kültürün önemli kurallarının şunlar olduğu ifade edilir:
• Başkalarının işine karışma, kendi işinle ilgilen.
• Soğukkanlı ol ve duygusal açıdan kendini kontrol et.
• Diğer hükümlülerden çıkar sağlamaya çalışma.
• Katı, dayanıklı ve güçlü ol, “erkek” gibi davran.
• Cezaevi idaresine karşı mesafeli ol.

Cezaevilileşmenin kuvvetli olduğu sonucuna götüren koşullar şunlardır: • Hapis cezasının uzunluğu ve onunla bağlantılı olarak cezaevi alt kültürünün uzun süren etkisi • Sağlam olmayan bir kişilik, kişilik zayıflığı • İnfaz kurumu dışındaki kişilerle olumlu ilişkiler sürdürmede eksiklik • İnfaz kurumunda bulunan gruba/gruplara uyuma hazır olma ve yetenek • Diğer hükümlü ve grupların kurallarını itirazsız kabul etme • Benzer arayışlara sahip diğer hükümlülerle ilişki • Normal olmayan cinsel davranışlar ile talih oyunlarına hazır olma

Şu hâllerin varlığı durumunda cezaevilileşme etkisinin az olduğu ileri sürülür: • Hapis cezasının kısa olması nedeniyle cezaevi alt kültürünün etkisinin kısa ve az olması • Eski sosyal ilişkilerin etkisiyle sağlam kişilik • Hükümlülük sırasında olumlu sosyal ilişkilerin korunması • İlkel cezaevi gruplarına dahil olmama • Hükümlüler tarafından belirlenmiş kurallar ile alınmış olan kararların itirazsız kabul edilmemesi ve reddi • Normal olmayan cinsel davranışlardan uzak durarak, çalışma ve boş zaman uygulamalarına ciddi olarak dahil olma

Süreli veya Süresiz Yayınlardan Yararlanma Hakkı Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir. Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanlığınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tabi tutulamaz. Bununla birlikte kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez.

Çocuk hükümlülerin çalıştırılması yalnızca meslek eğitimine yönelik olur. Öğretim kurumlarına veya örgün eğitime devam eden çocuk ile genç hükümlüler, öğretim yılı içinde atölye ve iş yerlerinde çalıştırılmaz (CGTİHK m.29/3). Öte yandan çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin, kurum dışında çalıştırılmaları sırasında kurum görevlilerinin gözetimi ve muhafazası aranmaz (CGTİHK m.30).

Diğer şıklarda yer alanlar bir hükmün verilmesi için gerekli olan unsurlara ya da kesin bir hükmün etkisine göndermede bulunurken cevap şıkkında yer alan, infaz için gereken temel koşulu bildirir, bkz; İnfaz Hukuku-2, s. 30-31

Olağan üstü itiraz yoluna il cumhuriyet savcıları değil, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı gidebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Adalet Divanı iç değil, uluslar arası hukuk yollarıdırlar. Nihayet kanun yararına düzeltme değil, bozma yolu bulunmaktadır. Bkz; İnfaz Hukuku-2, s. 32

Kanun yararına bozma yolu sınırlı makamlara açıktır ki Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı makamı da onlardan biridir, bkz; İnfaz Hukuku-2, s. 32

Doğrudan aktarım için bkz; İnfaz Hukuku-2, s. 33

Kademeli serbestlik sistemi olmakla birlikte, kademeli tutukluluk türünde bir infaz sistemi söz konusu olmamıştır. Diğer şıklar için bkz; 34-36

Herhangi bir yaptırım uygulaması, işlenen suça bir dikkat çekme, onun önemsenmesini kişiye bir bildirme ve neticede caydırma ve düzeltme yoludur. Haklı ve ölçülü bir yaptırım da böylelikle caydırıcılık etkisinin doğru bir biçimde gösterilmesine olanak tanır, ayrıca bkz; İnfaz Hukuku-2, s. 38

Özel infaz usulleri ekseriyetle tam da hapis yoluyla olmayan caydırma ve düzeltme mekanizmalarını etkin bir şekilde kullanabilmek için ortaya konulmuştur, bkz; İnfaz Hukuku-2,  s. 48-49

Kıdem esaslı para cezasından söz edilmemektedir, bkz; İnfaz Hukuku-2, s. 50

Dikkat edilecek olursa infaz hukukunun temel amacından bahsederken sadece hapis
cezalarının infazına bir yönelim gerçekleştirilmemiştir. Zira genel kanı olarak, teknik anlamda “infaz”dan bahsedildiğinde ilk akla gelen şey hapis cezası ve onun infazdır. Ancak bu genel kanının aksine infaz hukuku sadece hapis cezalarıyla ilgilenmez, bunların
yanında para cezalarının infazı da bu kapsamda değerlendirilir. Hatta bir adım daha öteye
gidilerek şunu söylemek mümkündür ki infaz hukuku sadece cezalarla da (hapis veya para
cezası) ilgilenmemektedir. Bunlarla birlikte teknik anlamda ceza sayılmayan fakat hürriyeti kısıtlayıcı niteliği haiz olan güvenlik tedbirlerinin de (örneğin tutuklama) infazı infaz
hukukunun doğrudan konuları arasında yer almaktadır.  İnfazın konusu, mahkûmiyet hükmüdür (CGTİHK m.4). Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz (CGTİHK m.4). O hâlde infazın koşulu, mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesidir. Diğer bir deyişle koşul, kesin ya da kesinleşmiş bir hükmün varlığıdır. Doğru cevap B'dir.