Aşağıdakilerden hangisi, klasik sosyolojinin üzerinde durduğu aileyle ilgili temel kavramlardan biri değildir?
Çözüm Açıklaması
‘Klasik dönemdeki sosyolojik yaklaşımlarda evlilik, ebeveynler ve çocuklar, aile, akrabalık ve toplum, kürtaj, ensest, eş seçimi ve boşanma gibi temel kavramlar üzerinde durulmuştur (Adams ve Steinmetz, 2009)’. Yanıt D şıkkıdır.
Soru 2
Aile konusunda birçok kuram bulunmaktaysa da aileyi açıklamada iki genel yaklaşım izlenmektedir. Bunlardan biri ailenin kendi kültürel bağlamında incelenmesi olup diğer yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm Açıklaması
“Birbirinden oldukça farklı ve çok sayıda kuramın varlığına rağmen ailenin kuramsal olarak açıklanması söz konusu olduğunda iki genel yaklaşımın olduğu söylenebilir. Birinci yaklaşım, ailenin yapısı, ailenin üyeleri arasındaki etkileşimler, çocuk gelişimi ve diğer konulara odaklanmıştır. İkinci yaklaşım ise ailenin kendi kültürel bağlamında incelenmesine odaklanmıştır.” Yanıt D şıkkıdır.
Soru 3
Bir aile çocuklarının boş zaman etkinliklerini düzenlerken onu Çerkez halk dansları çalışmalarına da katlarlar. Bu şekilde çocukları etnik grubuyla tanışıp yeni bir çevre dinme şansı da yakalamış olacaktır.
Ana babanın bu davranışını ailenin hangi işleviyle açıklanabilir?
Çözüm Açıklaması
Ailenin işlevlerinden bir de sosyal yerleştirmedir. Aileler toplumsal örgütlenmenin devamlılığını sağlarlar. Aileler, çocuklara ırk, etnisite din sosyal sınıf gibi kendi toplumsal kimliklerini aktarırlar. Cinsiyet rolleri toplumsallaşma süreciyle aktarılır. Yanıt B şıkkıdır.
Soru 4
Bir ailenin kadın üyeleri, ailesine ait tarlada çalışıp hayvanları sağsa da miras olarak bu varlıklar onlara geçmemektedir. Ailenin erkek üyeleri tarafından gelir elde edici başka bir işte çalışmalarına da izin verilmediğinden az – çok gelir darlığı, harcama taleplerinin yanıtsız kalması sorunuyla yüzleşmektedirler.
Sizce bu durum aşağıdaki kuramlardan hangisiyle daha iyi çalışılabilir?
Çözüm Açıklaması
Çatışma kuramı toplumsal eşitsizlikleri odak noktasına alarak toplumu çözümlemeye çalışır. Bu bağlamda aile de söz konusu baskının aracılarından biridir ve toplumsal eşitsizlikleri ve çatışmayı yaşatır. Aynı zamanda aile içinde de aile üyeleri arasında çatışma yaşanır. Eşitsizliklerin ve çatışmanın kaynağı ise kapitalizmdir. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 5
Ergenlikteki bir kız çocuğu, ailede annesine en çok yardım edenin kendisi olduğunu, babasının özellikle misafirler varken yardım etmediğini, erkek kardeşini de yardıma çağırmak istediğinde özellikle babasının bu karşı çıktığını fark eder. Kız çocuğu ailedeki anneye yardımcı rolünü değiştirmek istediğinde ona, roller, görevler ve cinsiyeti konusunda olduğu kadar toplumsal beklentilerle karşı çıkışlar olur.
Ailedeki bu konuyu aşağıdaki kuramların hangisiyle incelemek daha etkili olacaktır?
Çözüm Açıklaması
Sembolik etkileşimcilik mikro düzeyde toplumu anlamaya çalışır. Genel anlamda toplumsal yapı ve örüntülerden çok, bireyler ve gruplar arası etkileşimi çözümleyerek toplumu açıklamaya çalışır. Bu doğrultuda sembolik etkileşimcilik aileyi de etkileşim temelinde anlamaya çalışır. Aile, üyesi olan bireyler arasındaki etkileşimlerden ortaya çıkan bir birim olarak görülür. Yanıt C şıkkıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi, feminist kuramın kadının rolünü incelerken kullandığı kavramsal çerçevelerden biri değildir?
Çözüm Açıklaması
Feminist düşüncenin temel hareket noktası; aileyi meydana getiren üyeler arasındaki eşitsizlik durumudur (Güneş, 2018). Feminist düşünce; kadının, sadece aile içinde değil, insanlık tarihi içindeki rolünü de eleştirel bir bakışla anlama gereği üzerinde durur ve bu çerçevede aile içi ilişkileri, çatışma, sömürü, patriyarki, toplumsal cinsiyet gibi kavramları çerçevesinde inceler (İçli, 1997). Yanıt C şıkkıdır.
Soru 7
Bir genç kadın, evlilik kararını ailesine açıkladığında artık bir yetişkin olarak başkalarının sorumluluklarını taşmak zorunda olduğu ona hatırlatılır. Gerçekten de peş peşe doğan çocuklarının büyütülmesi, okula başlamaları, üniversite sınavlarının heyecanı içinde zamanının geçtiğini anlamadan ana babasının da artık onun desteğine daha çok ihtiyaç duyduğunu fark eder. Kendi çocuğunun evlenme kararını açıkladığı gün ise daha dün ben de çocuktum, diyerek anneanne olmaya ne kadar hazır olduğunu düşünür.
Sizce bu kadının deneyimleri aşağıdaki aile kuramlarından hangisi ile daha iyi çalışılabilir?
Çözüm Açıklaması
Aile gelişim kuramı, ailelerin geçirmiş oldukları evreleri ve her evrede olanları açıklamayı hedefler. Bu çerçevede yaşam döngüsünün her bir evresinde aile üyelerinin değişen rolleri ve görevlerini incelenir. Aileler, yaşam sürecinin farklı aşamalarında meydana gelen değişimlere adapte olarak sürekli büyür, gelişir ve değişirler. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 8
(I)Toplumsal cinsiyet
(II) Ailenin sınırları
(III) Enerji değişimi
(IV) Uyumlu davranış
(V) Amaca yönelmiş davranış
Yukarıdaki numaralandırılmış ifadelerden hangisi, ailenin sistematik karakterlerinden biri değildir?
Çözüm Açıklaması
Aile, denge arayışında olan ve geniş toplumsal sistemin bir parçası olarak çeşitli görevleri yerine getiren bir birimdir ve bir açık sistem olarak ailelerin bazı sistematik karakteristikleri bulunur. Bu özellikler şöyle sıralanabilir; iç bağımlılık, ailenin sınırları, enerji değişimi, uyumlu davranış, amaca yönelmiş davranış. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 9
Genç bir kadın, ailesinin kendisine evlenmeyi tavsiye ettiği kişiden, gelir düzeyi iyi olmasa da yüksek sorumluluk duygusu ve merhametli bir karakteri olduğunu için hoşlanmaktadır. Ama kendisine evlenme teklif eden iş yerindeki arkadaşının ona sunduğu geniş çevre, iş hayatında destek kadar eşit oranda maaş aldıkları için bir çatışma yaşamayacakları olasılığı, bir karar vermesini güçleştirmektedir.
Genç kadının kararı belirsiz olsa da eş seçiminde izlediği yol, aşağıdaki kuramlardan hangisiyle çalışılması daha etkili sonuçlar verecektir?
Çözüm Açıklaması
Toplumsal değiş tokuş kuramı, flört ve evliliği bir tür anlaşma biçimi olarak tanımlar aileyi mikro düzeyde inceler. Bu incelemede mübadelenin ana esasları, akılcı seçim gibi çerçevelerden aile içi ilişkiler ve karar alma süreçleri incelenmektedir. Yanıt A şıkkıdır.
Soru 10
Bir aile küçük oğullarına yatağında uyuma alışkanlığı kazandırmakta zorlanmaktadır. Aileye göre yedi yaş, bir çocuğun ana babasıyla uyuması için oldukça geç bir yaştır. Ama çocuk, her fırsatta annesiyle uyumakta, ebeveyn odasının kapısı kapandığında dahi kapı önünde yatarken bulunmaktadır.
Ailenin deneyim ettiği bu durumu aşağıdaki kuramlardan hangisiyle çalışmak oldukça etkili sonuçlar verecektir?
Çözüm Açıklaması
Psikanalitik kuramda ise aile, insanın psikolojik niteliklerinin biçimlendiği, toplumsal cinsiyet kimliklerinin kazanıldığı ve özellikle babanın içselleştirilmesi ile toplumsala ilişkin yasanın kabul edildiği bir ortam olarak açıklanır. Yanıt E şıkkıdır.
Soru 11
Aşağıdaki filozoflardan hangisi aile yaşamını ölümden sonra insan yaşamıyla bağlantılı bir şekilde kutsal bir nitelikte görme arzusunu yansıtmıştır?
Çözüm Açıklaması
Augustine ve Thomas Aquinas gibi teolojik yönelimli bilim adamları tarafından geliştirilen aile hakkındaki fikirler ise aile yaşamını ölümden sonra insan yaşamıyla bağlantılı bir şekilde kutsal bir nitelikte görme arzusunu yansıtmıştır.
Soru 12
Aşağıdaki filozoflardan hangisi aile üyelerinin evlatlık yükümlülüklerini yerine getireceğini düşündüklerinde mutluluk ve refahın hâkim olacağını belirtmiştir?
Çözüm Açıklaması
Konfüçyüs, aile üyelerinin evlatlık yükümlülüklerini yerine getireceğini düşündüklerinde mutluluk ve refahın hâkim olacağını belirtmiştir. Benzer şekilde, Eski Ahit ve Orta Doğu kökenli kutsal metinlerin çoğu aile kuralları ve anlayışlarına yer vermiştir (Adams ve Steinmetz, 2009).
Soru 13
Aileye ilişkin kuramsal nitelikteki görüşler ilk hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?
Çözüm Açıklaması
Aileye ilişkin kuramsal nitelikte görüşler ilk olarak 19. yüzyılda geliştirilmiştir (Georgas, 2004). 17. yüzyılda rasyonalizmin ve bilimsel yöntemin gelişimi ve başarısı, aileyi açıklamaya dönük kuramsal çabayı şekillendirmiştir (Burr, 2009).
Soru 14
Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi ekonomik kaynakların toplumsal gücü nasıl belirlediğini açıklayan ekonomik determinizm ve sınıf mücadelesi bağlamında aileyi ele almıştır.
Çözüm Açıklaması
Marksist yaklaşım, ekonomik kaynakların toplumsal gücü nasıl belirlediğini açıklayan ekonomik determinizm ve sınıf mücadelesi bağlamında aileyi ele almıştır (Georgas, 2004).
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi aile kuramları için belirlenmiş olan Formal Önerme Sınıflandırması'nın tanımıdır?
Çözüm Açıklaması
"D" şıkkı dışındaki tanımlar Ampirik Genellemeler, Nedensel Modeller, Orta Ölçekli Kuramlar, Analitik Tipolojiler tanımlarıdır.
Soru 16
Toplumsal kurumların toplumda istikrar ve düzeni korumak için yapılandırılmış olduklarını öne süren, Emile Durkheim’ın görüşleri ile şekillenmiş, Merton, Smelser ve Parsons gibi sosyologlar tarafından tarafından geliştirilmiş aile kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm Açıklaması
İşlevselci yaklaşım, yapısal-işlevselcilik olarak da adlandırılır ve toplumsal kurumların toplumda istikrar ve düzeni korumak için yapılandırılmış olduklarını öne sürer (Newman, 2013). Bütün bir sosyologlar kuşağına ilham kaynağı olan yapısal-işlevselcilik Emile Durkheim’ın görüşleri ile şekillenmiş, Merton, Smelser ve Parsons gibi sosyologlar tarafından tarafından geliştirilmiştir. Yaklaşımın en önemli isminin Talcott Parsons olduğu söylenebilir (Slattery, 2014; Karadağ Aksoy, 2019; Newman, 2013).
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi ailenin bir alt sistem olarak toplumun varlığını sürdürebilmesi için yerine getirmesi gereken dört temel zaruret veya temel ihtiyaçtan biri değildir?
Çözüm Açıklaması
Aile bir alt sistem olarak diğer alt sistemler gibi toplumun varlığını sürdürebilmesi için yerine getirmesi gereken dört temel zaruretin veya temel ihtiyacın karşılanmasına katkıda bulunur. Bunlar; Adaptasyon, Amaca Ulaşma, Bütünleşme ve Varlığını Sürdürme’dir (Slattery, 2014).
Soru 18
İkinci Dünya Savaşı sonrasında yapısal işlevselciliğe karşı çıkışın bir temsilcisi olarak gelişen, genel anlamda Max Weber ve Karl Marx’ın görüşlerinden etkilenen, toplumsal düzenin ya da istikrarın, işlevselcilerin savunduğu üzere bir uzlaşmanın değil aksine bir baskının ürünü olduğu fikrini savunan aile kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm Açıklaması
Çatışma kuramının özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında yapısal işlevselciliğe karşı çıkışın bir temsilcisi olarak geliştiği söylenebilir. Durkheim toplumsal düzene odaklanırken, Karl Marx ve Engels toplumsal çatışmaya yoğunlaşmıştır. Çatışma yaklaşımı genel anlamda Max Weber ve Karl Marx’ın görüşlerinden etkilenmiştir. Toplumsal düzenin ya da istikrarın, işlevselcilerin savunduğu üzere bir uzlaşmanın değil aksine bir baskının ürünü olduğu fikri çatışma kuramının temel savıdır (Slattery, 2014; Marshall, 1999).
Soru 19
Toplumsal olanı açıklarken semboller ile etkileşimler arasındaki bağlantıya odaklanarak insanların kendi benlik-imgelerini nasıl yarattıkları veya müzakere ettiklerini incelemeye çalışan aile kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm Açıklaması
Sembolik Etkileşimcilik, toplumsal olanı açıklarken semboller (yani paylaşılan anlamlar) ile etkileşimler (sözel ve sözel olmayan eylemler ve iletişim) arasındaki bağlantıya odaklanır, insanların kendi benlik-imgelerini nasıl yarattıkları veya müzakere ettiklerini incelemeye çalışır (LaRossa ve Reitzes, 2009; Slattery, 2014).
Soru 20
Ataerkillik kavramı ile ilgili analizlerin önemli yer tuttuğu sosylojik aile kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm Açıklaması
Feminist yaklaşımda analizlere temel olan önemli bir kavramsallaştırma da ataerkilliktir. Ataerkilliğin tam karşılığı “babanın (veya aile reisinin) yönetimi” olsa da, feministler tarafından erkeklerin kadınlar üzerindeki her tür fiziksel, politik ve ideolojik hâkimiyetini anlatmak için kullanılmıştır. Bu kavram özelde erkek egemen toplumlarda kadınları baskı altında tutan ve güçsüz kılan sosyal ve politik yapılar, kültürel kurumlar ve güçleri ifade etmektedir (Slattery, 2014).